Co roku miliony Polaków pada ofiarą phishingu, kradzieży kont i wyłudzeń. Dobra wiadomość: 90% ataków można zablokować prostymi, darmowymi środkami. Nie potrzebujesz być ekspertem — potrzebujesz kilku dobrych nawyków.

Hasła — jak zrobić to dobrze?

• Menedżer haseł — absolutna podstawa. Bitwarden (darmowy, open-source), 1Password (płatny). Generuje i zapamiętuje losowe hasła dla każdego serwisu
• Unikalne hasło dla każdego serwisu — jeśli jeden wycieknie, reszta bezpieczna
• Silne hasło do menedżera: 4 losowe słowa (diceware) — łatwe do zapamiętania, niemożliwe do złamania: „kotek-wiatr-lampa-góra-2026”
• Sprawdź wycieki: haveibeenpwned.com — czy Twój email był w bazie danych wycieku

Uwierzytelnianie dwuskładnikowe (2FA)

2FA to drugi „zamek” po haśle. Nawet skradzione hasło nie wystarczy bez kodu 2FA. Hierarchia bezpieczeństwa:

1. Klucz sprzętowy (FIDO2): YubiKey, Google Titan Key — najsilniejsze, odporne na phishing. 150–300 zł
2. Aplikacja TOTP: Aegis Authenticator (Android), Raivo (iOS), 2FAS — kody co 30 sekund
3. SMS: lepsze niż nic, ale podatne na SIM-swap. Unikaj gdzie możliwe

Phishing — jak rozpoznać?

• Sprawdź domenę nadawcy: „allegro-bezpieczna-platnosc.com” != allegro.pl
• Hover na link przed kliknięciem — pasek statusu pokaże prawdziwy URL
• Pilność + strach = phishing. „Konto zostanie zablokowane za 24h” — klasyka
• Poproś Google Gemini lub ChatGPT o analizę podejrzanego maila (wklej tekst)
• Zgłaszaj na cert.pl — pomagasz innym

VPN — kiedy używać?

• Publiczne Wi-Fi (kawiarnia, hotel, lotnisko) — VPN szyfruje ruch
• Prywatność przed ISP — dostawca internetu nie widzi co przeglądasz
• VPN nie jest anonimowością — dostawca VPN widzi Twój ruch. Wybieraj z „no-logs” polityką: ProtonVPN, Mullvad
• Na każdym urządzeniu — router z WireGuard VPN chroni całą sieć domową